Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa

Kolej wąskotorowa to dziś jedna z atrakcji turystycznych Piaseczna. Jej budowa rozpoczęła się w 1898 roku, choć pierwsze wzmianki na jej temat pojawiają się już trzy lata wstecz. W 1900 roku kolejką można było już dojechać do Góry Kalwarii i Gołkowa przez Piaseczno z Warszawy. Oto krótka historia Piaseczyńskiej Kolei Wąskotorowej.

Góra Kalwaria była u schyłku XIX wieku ważnym miejscem pielgrzymek Żydów z całej Europy. Dlatego budowa kolejki miała duże znaczenie dla rozwoju regionu. Pomysłodawcą oraz głównym projektantem był słynny warszawski krawiec, Eugeniusz Paszkowski. To jego ambicja podpowiadała mu, że taka kolejka będzie świetnym rozwiązaniem. Jednak, pomimo dużego majątku, nie zdecydował się zainwestować swoich pieniędzy. W zamian stworzył spółkę, do której wciągną swoich bogatych klientów, w tym księcia Stefana Lubomirskiego i księcia Tomasza Zamoyskiego. Mówi się, że prawdopodobnie do spółki należał także cadyk Maiet, któremu zależało, by jak najwięcej Żydów przybywało do Góry Kalwarii.

Budowa więc ruszyła na wiosnę 1898 roku. Przyjęto, że szerokość torów będzie wynosić 1000 mm. Okazało się, że nie będzie to prosta sprawa, bo budowa bardzo wolno się posuwała. Górę Kalwarię tory dosięgły dopiero w przyszłym roku. Paszkowski uzyskał obietnicę wykorzystania cegły z cegielni w Gołkowie do budowy infrastruktury, co pobudziło zakład do produkcji. Kolejnym krokiem było pociągnięcie linii do Gołkowa. W planach pojawiła się także linia do Grójca i Jasieńca. W tym celu powołano w 1911 roku Towarzystwo Akcyjne Warszawskich Dróg Żelaznych Podjazdowych, w którego akcję zainwestował kapitał belgijski. Do budowy kolejnej linii zaangażowano wojsko rosyjskie, które budowę traktowało jak ćwiczenia, albowiem trzeba było spacyfikować kilka wsi, których mieszkańcy nie chcieli kolei u siebie.

Koniec budowy nastąpił w 1914 roku, a pociągi rozpoczęły regularne kursowanie między Warszawą a Grójcem. Kolej obsługiwała także cukrownię „Czersk” w Jasieńcu. Plany modernizacyjne pokrzyżowała I wojna światowa. Wzdłuż rzeki Pilicy przebiegała linia frontu, zatem wojsko rosyjskie zadecydowało o rozbudowie linii w kierunku Nowego Miasta, by dostarczać różne towary na front. Po wojnie nastąpiła rozbudowa kolei. Zarówno podczas działań wojennych jak i po ich zakończeniu kolej okazała się świetnym środkiem transportu publicznego i przemysłowego. Dlatego każdemu zależało na jej rozbudowie i poprawnym funkcjonowaniu.

Kiedy wybuchła II wojna światowa, kolej wąskotorowa znów została „zaprzężona” do pracy na rzecz wojska. Przede wszystkim okupanci niemieccy korzystali z jej funkcjonalności. Po wojnie kolejka wymagała dofinansowania i modernizacji. Od 1 września 1996 roku kolej została zamknięta jako nierentowna. Do dziś prowadzi wyłącznie działalność komercyjną na zamówienie przede wszystkim ruchu turystycznego.